ทำไมบ่อกุ้งยุคนี้ถึงหันมาปูแผ่น HDPE
การเลี้ยงกุ้งในบ่อดินแบบดั้งเดิมมีต้นทุนแฝงที่มองไม่เห็นอยู่หลายอย่าง ทั้งน้ำที่ซึมหายลงดินทุกวัน เชื้อโรคที่สะสมอยู่ในชั้นดินก้นบ่อข้ามรอบการเลี้ยง และเวลาที่เสียไปกับการตากบ่อและปรับสภาพดินก่อนปล่อยลูกกุ้งรอบใหม่ การปู แผ่น HDPE ปูบ่อกุ้ง เข้ามาแก้ปัญหาทั้งสามข้อพร้อมกัน จึงกลายเป็นมาตรฐานของฟาร์มกุ้งระบบปิดและฟาร์มความหนาแน่นสูงในปัจจุบัน
1. คุมน้ำและความเค็มได้แม่นยำ
บ่อดินสูญเสียน้ำจากการซึมลงดินตลอดเวลา ทำให้ต้องเติมน้ำบ่อยและความเค็มแกว่ง ซึ่งเป็นความเครียดโดยตรงต่อกุ้ง เมื่อปูแผ่นกันซึมแล้ว น้ำที่หายไปเหลือเพียงการระเหยตามธรรมชาติ ผู้เลี้ยงจึงคุมค่าความเค็มและระดับน้ำได้ตรงตามแผนมากขึ้น และประหยัดทั้งค่าน้ำและค่าไฟสูบน้ำ
2. ตัดวงจรเชื้อโรคจากดินก้นบ่อ
ชั้นดินก้นบ่อคือแหล่งสะสมของเชื้อก่อโรคและสารอินทรีย์ที่ย่อยสลายไม่หมดจากรอบการเลี้ยงก่อนหน้า การมีแผ่น HDPE คั่นระหว่างน้ำกับดินทำให้ตัดเส้นทางการปนเปื้อนนี้ออกไป และล้างบ่อให้สะอาดจริงได้ในรอบถัดไป ซึ่งเป็นหัวใจของหลักความปลอดภัยทางชีวภาพ (Biosecurity) ในฟาร์มสมัยใหม่
3. จัดการเลนได้สะอาดและเร็วขึ้น
ในบ่อดิน เลนและของเสียจะฝังตัวปนไปกับดินก้นบ่อจนแยกไม่ออก แต่บนผิวแผ่น HDPE ที่เรียบและลาดเทเข้าหาจุดรวมเลน ของเสียจะไหลมารวมกันเองและดูดออกด้วยระบบไซฟอนได้เกือบหมด ทำให้คุณภาพน้ำระหว่างรอบเลี้ยงดีขึ้นและเตรียมบ่อรอบใหม่ได้ภายในไม่กี่วัน
ควรเลือกความหนาเท่าไหร่สำหรับบ่อกุ้ง
ความหนาที่เหมาะสมขึ้นอยู่กับว่าบ่อนั้นต้องรับแรงกระทำมากแค่ไหน ไม่ใช่ขนาดของบ่อเพียงอย่างเดียว
| ความหนา | เหมาะกับ | ข้อสังเกต |
|---|---|---|
| 0.50 มม. | บ่อพักน้ำ บ่อเตรียมน้ำ บ่ออนุบาลขนาดเล็ก | ไม่แนะนำกับบ่อที่มีคนหรือเครื่องจักรลงไปทำงานบ่อย |
| 0.75 มม. | บ่อเลี้ยงกุ้งเชิงพาณิชย์ทั่วไป | เป็นความหนาที่ใช้แพร่หลายที่สุด สมดุลระหว่างราคากับความทนทาน |
| 1.00 มม. | บ่อความหนาแน่นสูง บ่อที่ใช้ยาวหลายสิบรอบเลี้ยง | ทนการเหยียบย่ำและการลากอุปกรณ์ได้ดีกว่า คุ้มในระยะยาว |
หากต้องการดูภาพรวมของทุกความหนา อ่านเพิ่มได้ที่ คู่มือเลือกความหนาแผ่น HDPE
สิ่งที่ต้องออกแบบให้ถูกตั้งแต่แรก
ความลาดของตลิ่ง
ตลิ่งที่ชันเกินไปทำให้แผ่นรับแรงดึงมากและมีโอกาสไถลลง อัตราส่วนที่นิยมใช้อยู่ที่ประมาณ 1:1.5 ถึง 1:2 ซึ่งให้ทั้งความมั่นคงของแผ่นและความสะดวกในการทำงานบนตลิ่ง หากจำเป็นต้องใช้ตลิ่งชันกว่านี้ ควรพิจารณาแผ่นผิวขรุขระ (Textured) เพื่อเพิ่มแรงเสียดทาน
จุดรวมเลนและร่องกลางบ่อ
ควรออกแบบพื้นบ่อให้ลาดเข้าหาร่องกลางหรือหลุมรวมเลนตั้งแต่ขั้นตอนปรับพื้น ไม่ใช่ปูแผ่นบนพื้นราบแล้วค่อยมาแก้ทีหลัง เพราะการดัดแปลงหลังปูแผ่นทำได้ยากและเสี่ยงต่อการเจาะแผ่น
การเตรียมพื้นก่อนปู
ต้องเก็บหิน ราก เศษไม้ และของมีคมออกให้หมด แล้วบดอัดพื้นให้แน่นสม่ำเสมอ ในพื้นที่ที่ดินมีหินปนมากหรือมีเศษเปลือกหอย ควรปูแผ่นใยสังเคราะห์ (Geotextile) รองใต้แผ่น HDPE เพื่อป้องกันการเจาะทะลุจากด้านล่าง
การยึดชายแผ่นรอบบ่อ
ชายแผ่นต้องฝังลงร่องดินรอบบ่อและกลบอัดให้แน่น มิฉะนั้นลมจะพัดแผ่นให้ยกตัวขึ้นในช่วงที่บ่อว่าง ซึ่งเป็นสาเหตุความเสียหายที่พบบ่อยที่สุดในบ่อที่ติดตั้งไม่ถูกวิธี
ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยในการปูบ่อกุ้ง
- เลือกแผ่นบางเกินไปเพื่อประหยัดงบ แล้วต้องซ่อมหรือเปลี่ยนภายในไม่กี่รอบเลี้ยง รวมค่าใช้จ่ายแล้วแพงกว่าเลือกความหนาที่เหมาะสมตั้งแต่แรก
- ใช้แผ่นที่มีส่วนผสมของเม็ดรีไซเคิล ซึ่งราคาถูกกว่าแต่กรอบและแตกร้าวเร็วเมื่อโดนแดด ควรขอเอกสารรับรองว่าเป็นเม็ดพลาสติกบริสุทธิ์และผ่าน มาตรฐาน GRI GM13
- ไม่ทดสอบรอยเชื่อม รอยรั่วขนาดเล็กมองไม่เห็นด้วยตาเปล่า แต่ทำให้น้ำซึมออกทุกวันและตรวจพบยากหลังปล่อยน้ำแล้ว
- ปล่อยชายแผ่นโผล่โดนแดดตลอดเวลา ส่วนที่โดนแดดโดยตรงจะเสื่อมเร็วกว่าส่วนที่จมน้ำมาก
คุ้มค่าแค่ไหนเมื่อคิดต่อรอบการเลี้ยง
แม้ค่าปูแผ่นจะเป็นเงินก้อนที่จ่ายครั้งเดียวตอนเริ่ม แต่เมื่อเฉลี่ยตลอดอายุการใช้งานซึ่งอยู่ในระดับสิบปีขึ้นไปสำหรับแผ่นมาตรฐาน ต้นทุนต่อรอบการเลี้ยงจะต่ำกว่าที่คิดมาก และยังไม่รวมมูลค่าที่ได้จากการลดความเสี่ยงโรคระบาด การประหยัดน้ำและค่าไฟ และการเตรียมบ่อที่เร็วขึ้นจนเพิ่มจำนวนรอบเลี้ยงต่อปีได้ ท่านสามารถประเมินงบเบื้องต้นได้ที่ บทความเรื่องโครงสร้างราคาแผ่น HDPE หรือคำนวณปริมาณแผ่นที่ต้องใช้ที่ เครื่องคำนวณแผ่น HDPE
บริษัท เอชดีพีอี เอเชีย จำกัด รับติดตั้งแผ่น HDPE สำหรับบ่อกุ้งและบ่อเพาะเลี้ยงสัตว์น้ำทั่วประเทศ พร้อมทีมช่างเชื่อมและการทดสอบรอยเชื่อมทุกแนว ติดต่อขอคำแนะนำและใบเสนอราคา ได้โดยไม่มีค่าใช้จ่าย
คำถามที่พบบ่อย
บ่อกุ้งควรใช้แผ่น HDPE หนาเท่าไหร่
งานบ่อกุ้งเชิงพาณิชย์ทั่วไปนิยมใช้ความหนา 0.75 มม. เป็นมาตรฐาน หากเป็นบ่อที่ใช้เครื่องจักรลงไปทำงานบ่อยหรือวางแผนใช้ยาวหลายสิบรอบเลี้ยง ควรขยับเป็น 1.00 มม. เพื่อลดความเสี่ยงจากการฉีกขาด ส่วนบ่อพักน้ำหรือบ่อเก็บน้ำที่ไม่มีการเหยียบย่ำมาก 0.50–0.75 มม. ก็เพียงพอ
ปูแผ่น HDPE ในบ่อกุ้งช่วยเรื่องอะไรบ้าง
ช่วยสามเรื่องหลักคือ ลดการรั่วซึมของน้ำจึงคุมความเค็มและระดับน้ำได้แม่นขึ้น ตัดการสัมผัสระหว่างน้ำกับดินก้นบ่อจึงลดการปนเปื้อนจากเชื้อในดินและลดปัญหาโรค และทำให้ดูดเลนออกจากบ่อได้สะอาดกว่าบ่อดิน เตรียมบ่อรอบถัดไปได้เร็วขึ้น
ปูแผ่นแล้วยังต้องมีร่องกลางบ่อและไซฟอนอยู่ไหม
ยังจำเป็น การปูแผ่นไม่ได้ทำให้เลนหายไป แต่ทำให้รวบรวมเลนได้ง่ายขึ้น ควรออกแบบพื้นบ่อให้ลาดเข้าหาร่องกลางหรือจุดรวมเลน แล้วใช้ระบบไซฟอนดูดออก ซึ่งจะได้ผลดีกว่าบ่อดินมากเพราะเลนไม่ฝังตัวลงไปในเนื้อดิน
แผ่น HDPE ในบ่อกุ้งใช้ได้นานกี่ปี
แผ่นที่ผลิตจากเม็ดพลาสติกบริสุทธิ์และผ่านมาตรฐาน GRI GM13 มีสารป้องกันรังสี UV ผสมอยู่ในเนื้อแผ่น เมื่อติดตั้งถูกวิธีและมีน้ำคลุมผิวแผ่นเป็นส่วนใหญ่ อายุใช้งานอยู่ในระดับสิบปีขึ้นไป ส่วนที่เสื่อมเร็วที่สุดคือชายแผ่นบริเวณขอบบ่อที่โดนแดดตลอดเวลา จึงควรฝังดินหรือปิดทับให้เรียบร้อย